* ( جَمِيلًا » ) * معارج : 4 و 5 . * ( « تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ » ) * قدر : 4 . * ( « يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَه الرَّحْمنُ » ) * نباء : 38 . در اين آيات سخن از روحى است كه در عروج بسوى خدا و در نزول براى هر كار و در ايستادن در پيشگاه خدا در روز قيامت ، با ملائكه همراه است . ملائكه در مدّت عمر اين جهان در عروج و نزولاند و چون روز قيامت از مأموريّت خود فارغ شدند به حال صف در پيشگاه خدا خواهند ايستاد . اين روح نيز در هر سه مرحله با آنها همراه مىباشد . مىشود گفت : مراد از روح جبرئيل است و به علت مزيت و فضيلتش بخصوص ذكر شده و الف و لام آن براى عهد است . جبرئيل در نزد خدا مقام مخصوصى دارد ، ملائكهء ديگر از وى فرمان مىبرند چنان كه فرموده * ( « إِنَّه لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ . ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ . مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ » ) * تكوير : 19 - 21 . اين آيات در وصف جبرئيل است و توضيح ميدهد كه او در ميان ملائكه مطاع است على هذا جا دارد كه به تنهائى برابر با همهء ملائكه باشد . مجمع در ذيل آيه معارج آن را جبرئيل دانسته و علت جداگانه آمدن را شرافت او ميداند . زمخشرى نيز مانند مجمع گفته است . ايضا در مجمع در ذيل آيه نباء چند قول يا وجه نقل كرده كه از جمله جبرئيل است . آنگاه از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند : روح ملكى است بزرگتر از جبرئيل و ميكائيل و در ذيل سورهء قدر آن را جبرئيل گفته است . در صافى از قمى نقل مىكند كه روح ملكى است بزرگتر از جبرئيل و مكائيل و او با رسول خدا بود و او با امامان عليهم السلام است . در دعاى سوم صحيفه پس از صلوات بر جبرئيل و مكائيل و اسرافيل فرموده « و الرّوح الَّذى هو على ملائكة الحجب و الرّوح الَّذى هو من امرك » يعنى صلوات فرست بر آن روح كه بر ملائكهء حجب موكل است و بر آن روح كه